30/10/2025

ZISTWAR TIKOK : La Lang Kréol

 PO LIR OU ARLIR 

Lang Kréol Larényon i fé konèt azot in zistwar kréol nout péi po la zourné intèrnasional kréol té mardi 28 oktob 2025. 

Ala in zistwar kréol si la lang kréol i sort dan lo liv  ‘’Zistwar Tikok – Listwar Tikok’’ ékri par lo défin Pèr Kristian Fontinn é rann ali lomaz osi. Sours Liv ‘’Zistwar Tikok – Listwar Tikok’’ Editèr C.D.P.S

Liv Zistwar Tikok - Listwar Tikok / Lang Kréol Larényon



La Lang Kréol / Kristian Fontinn

Lang kréol-là, sa in lang malèr sa, in ! Bonpé i di lé kaziman parèy Fransé, soman la pa bézwin alé lwin po konprann la pa vré.

Anon pran in ka, nawar.

Ninkou, i pèt in batay lékol Tikok : Zérar Lanklim sanm Zozèf  Timarto la komans èk in ralé pousé anlèr létaz, la fini èk in mayaz lakros dan lémars, la roul ziska la kour rékréasyon.

Marmay sé larg an plan zot boul ponplémous, zot zagat, zot kadok tousala, po kouri po fé lantouraz.

Lo métrès in bèl fanm zorèy i apèl Madam Baltazar i vyin son tour war kosa i èspas. Soman li la pa davi marmay i antour konmsa, li kri apré zot i di : ‘’Allez les enfants, dégagez !’’ Epi son dé min i bat la zèl papang apo koup ranpar boranbor.

Na inndé marmay i kalkil la bézwin azot po donn la min i kour vitman. Tikok dann ta i di : ‘’ Ala nou la madam. Pokosa ou la kri anou ?’’

Madam Baltazar i ansalèr plis ankor, i vyin roz minm koman tomat byin mir, i kri, i di : ‘’Je vous ai dit dégagez vous m’entendez !’’

Plik èl i kri ‘’dégagez’’, sé plik marmay i fé lo ta. Mandoné, na in métrès kréol  Mamzèl Fifine, in ti mèr gèp fayfay minm i apèrswa lo mouvman, i mars si bann marmay konmsa i kri : 

‘’Zot la pa antandi, la ? la di azot : sap azot ! fil ! roul ! sort azot tèrlà ! alé zwé ! Dégaz vitman ankontrèr ! ousansa…’’

Pasito la di sa tout marmay la fané.

-‘’ Comment !’’ – lo fanm zorèy, lo zyé bèl minm koman dé line oplin si lo ti fanm kréol ‘’Comment faîtes-vous donc, Fifine pour avoir une telle autorité ? Toute menue que vous êtes ?’’

- ‘’Ladan, la pa kèksyon lotorité, ladan ! Madanm Baltazar !  Sa zis in kèksyon lo kozé ! La pa kèksyon ti, gro. Sa in kèksyon byin di : ‘’Dégagez’’ an fransé i vé dir, amiz pa. La, anplis, ou té parèy in moun té i vé porsi azot lwin minm’’.

I prétandir, apréla, lèrk la rant dan la klas, lo Madam Baltazar la désid fé in léson ’’d’éveil’’ i domann azot inndé kèktsyon dési kosa la éspasé, i di : ‘’Allons, Tikok, raconte-nous tes impressions ! Dis-nous qu’est-ce qui t’a frappé, pendant la récréation ?’’

Tikok sé pase dobout, la tranblad dési li, i di : ‘’La pa mwin la batay, Madam ! Mwin la pa tap pèrsone, pèrsone la pa tap amwin osi ! Sa Zozèf Timarto la giny lo kou, la, Lanklim la kounis ali.’’

Lo diférans rant Kréol èk fransé ? C’est frappant, n’est- ce pas ?

Sours promié Liv Zistwar Tikok – Listwar Tikok / Kristyan Fontinn

In patrimwane kiltirèl Félix Clain

Ala in lèstré lo zistwar i sort dan lo liv Zistwar Tikok – Listwar Tikok (ta Félix Clain) 

Po konèt : Kopiaz roprodiksion intèrdi. 

Si zot i ropran mon lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort mi kont si zot.

Paz Facebook Lang Kréol Larényon  : https://www.facebook.com/langkreollarenyon

Shène YouTube Lang Kréol Larényon : https://www.youtube.com/@LangKr%C3%A9olLar%C3%A9nyon

Lang Kréol Larényon